Gevenes (Çaybükü) köyünde, 1946 yılının Temmuz ayında yaşanan bir cinayet öyküsünden doğmuştur.
Dönemin zenginlerinden Molla Mehmet’in lakabı Soğanoğlu’dur. Soğanoğlu ailesi; bölgenin en güçlü ailesidir. Mustafa (Şahbudak) da ailenin dördüncü oğludur.
Köyün Muhtarı, Tevfik Cezayir’dir. Herkes tarafından sevilir. Köyün yukarısında, “Belen Kahvesi adı verilen bir kahve vardır. Köyün erkekleri çoğu kez burada toplanır, akşamları dama oynarlar. Muhtar Tevfik ile Mustafa Şahbudak arasında da iddialı dama oyunu oynanır.
Köye görevli gelen Ormancı Mehmet İn (Sarı Mehmet), eğlenceyi sevdiği kadar da, görevine sadık birisidir. Yüzü asıktır. Köylülerle görevi nedeniyle sık sık geçimsizlikler ve tatsızlıklar yaşar. Yaz döneminde orman yangınları sık sık yaşandığından köylüler de yangın söndürmede zorunlu görev yaparlar.
Temmuz ayının üçünde Kozağaç, Bencik ve Gevenes bölgesinde orman yangını çıkar. Yangın üç gün içinde söndürülür. Ancak herkes yorgundur. Ormancı Sarı Mehmet, yangın sonrası tetkikleri yapmaktadır. Yangının çıkışıyla ilgili ihbarlar gelir. “Yangını, Çiftlik Köyü’nden Yılık Salih’in Durmuş çıkardı” ihbarını değerlendirmeye alır. Muhtara durumu iletir. Muhtar da araştırır ancak, yangının çıktığı gün, Durmuş’un izin süresi bittiğinden asker ocağına döndüğünü öğrenir. Köyüne döner. Belen Kahvesi’ne çıkar ve Mustafa ile dama oyununa başlarlar.
Aynı gün, Ormancı Sarı Mehmet, öğleye doğru arkadaşı Ahmet Çavuş’la birlikte biraz içer. Yangın yerlerini tekrar gözden geçirerek, Gevenes’e döner. Gevenes’ten bekçi Ali’yi (Demir) alıp, Çiftlik köyüne gidecektir. Yolda, Sepetçi Dağının eteklerinde, yangın yerinde hala köz görür. Doğruca kahveye çıkar. Muhtarın, Mustafa ile dama oynadıkların görünce oyuna müdahale eder. Biraz sarhoş olduğundan, önce alttan alırlar. Mustafa; “ Ormancı geç otur. Sarhoşsun, otur yerine adam gibi konuş” der. Ormancı, bunun üzerine oyunu tekrar bozar ve “Ben bekçiyi istiyorum, yangına adam istiyorum, sen oturup dama oynuyorsun” der. Bu kargaşa sırasında, Mustafa, Ormancı’ya tokat atar. İri yarı adamdan yediği tokatla Ormancı sendeler ve yıkılır. Araya girerler ve ayırırlar. Ormancı, dışarı çıkarıldığında kamasını eline alır ve tekrar girer. Mustafa’ya küfreder. Mustafa da onun üstüne yürür. Bu sırada Ormancı, Mustafa’yı kolundan yaralar ve dışarı kaçar. Mustafa, acıyla elini tutarken, diğer eliyle de tabancasını çıkarır. Muhtar Tevfik, Mustafa’yı engellemek isterken tabancadan çıkan kurşunlardan birine hedef olur ve yaralanır. Hastaneye gece yarısı götürülebilir. Muğla Devler Hastanesi’nde ertesi gün ölür.
Mustafa olay sonrası dört yıla yakın cezaevinde kalır. Ormancı Mehmet İn’in görev yeri değiştirilir. Muhtar Tevfik’in ölümünden sonra, karısı Pembe ve çocukları köyde yalnız kalırlar. Soğanoğulları daha sonra köyden ayrılır.
Olay sonrası Pisili Kemancı Tahir Usta tarafından, türkü yakılarak söylenmeye başlanmıştır. Milaslı Radyo Sanatçımız Nazmi Yükselen de türküyü İstanbul radyosunda okuyarak TRT arşivlerine kazandırmıştır. Ancak bu türkü TRT kayıtlarına hem sözlerindeki, “Gevenes yerine Gireniz Köyünün adı” geçirilerek, hem de türkünün adı yerine “Çıktım Belen Kahvesi’ne” biçiminde girerek yanlışlıklar yapılmıştır.
Belen Kahvesi, Muğla Valiliği tarafından 2005 yılında restore edilerek hizmete açılmıştır.
Olayın detayları konusunda Birinci dereceden kaynak Kişi Mustafa Şahbudak ve olayın birinci dereceden görgü şahitlerinin anlatımlarını dinleyerek, köyü terk eden yine birinci dereceden tanıklara ulaşarak dinleyen, onların konuştuklarını kayıt altına alan, Muhtar Tevfik ve olaya uzak yakın ilgisi olan insanların fotoğraflarıyla birlikte belgelendiren Araştırmacı Yazar H. İlker ALTINSOY, “ ORMANCI” adlı eserini 2005 yılında belgesel roman türünde yayınlamıştır. Ayrıca Mahalli Sanatçı İbrahim Ethem YAĞCI ile birlikte Belgesel çekimler yaparak Kanal-F’de yayınlanmıştır.
Bilgi Kaynak:
Muğla Türküleri. Muğla Ticaret Odası Kültür Yayınları I. Özümüz, Sözümüz, Sazımız Kitabı. s:270-272
Türkü Sözleri:
ORMANCI TÜRKÜSÜ
ÇIKTIM BELEN GAYFESİNE BAKTIM OVAYA
BAY MUSTAFA ÇAĞIRDIDA DAMOYNAMAYA
ORMANCI DA GELİR GELMEZ YIKAR MASAYA
LAF ANLAMAZ ORMANCI ÇEKMİŞ KAFAYA
AMAN ORMANCI YAKTIN ORMANCI
KÖYÜMÜZE GETİRDİN YOKTAN BİR ACI
(KÖYÜMÜZE BIRAKTIN DERİN BİR ACI)
GEVENES’İN ORTASINDA DEĞİRMEN DÖNER
DEĞİRMENİN DAŞLARI DAĞINDAN ENER
ORMANCI’YA ATILAN GURŞUN TEFİĞ’E DEĞER
TEFİĞ’İMİN FERYADI DA YÜREKLERİ DELER
Dönemin zenginlerinden Molla Mehmet’in lakabı Soğanoğlu’dur. Soğanoğlu ailesi; bölgenin en güçlü ailesidir. Mustafa (Şahbudak) da ailenin dördüncü oğludur.
Köyün Muhtarı, Tevfik Cezayir’dir. Herkes tarafından sevilir. Köyün yukarısında, “Belen Kahvesi adı verilen bir kahve vardır. Köyün erkekleri çoğu kez burada toplanır, akşamları dama oynarlar. Muhtar Tevfik ile Mustafa Şahbudak arasında da iddialı dama oyunu oynanır.
Köye görevli gelen Ormancı Mehmet İn (Sarı Mehmet), eğlenceyi sevdiği kadar da, görevine sadık birisidir. Yüzü asıktır. Köylülerle görevi nedeniyle sık sık geçimsizlikler ve tatsızlıklar yaşar. Yaz döneminde orman yangınları sık sık yaşandığından köylüler de yangın söndürmede zorunlu görev yaparlar.
Temmuz ayının üçünde Kozağaç, Bencik ve Gevenes bölgesinde orman yangını çıkar. Yangın üç gün içinde söndürülür. Ancak herkes yorgundur. Ormancı Sarı Mehmet, yangın sonrası tetkikleri yapmaktadır. Yangının çıkışıyla ilgili ihbarlar gelir. “Yangını, Çiftlik Köyü’nden Yılık Salih’in Durmuş çıkardı” ihbarını değerlendirmeye alır. Muhtara durumu iletir. Muhtar da araştırır ancak, yangının çıktığı gün, Durmuş’un izin süresi bittiğinden asker ocağına döndüğünü öğrenir. Köyüne döner. Belen Kahvesi’ne çıkar ve Mustafa ile dama oyununa başlarlar.
Aynı gün, Ormancı Sarı Mehmet, öğleye doğru arkadaşı Ahmet Çavuş’la birlikte biraz içer. Yangın yerlerini tekrar gözden geçirerek, Gevenes’e döner. Gevenes’ten bekçi Ali’yi (Demir) alıp, Çiftlik köyüne gidecektir. Yolda, Sepetçi Dağının eteklerinde, yangın yerinde hala köz görür. Doğruca kahveye çıkar. Muhtarın, Mustafa ile dama oynadıkların görünce oyuna müdahale eder. Biraz sarhoş olduğundan, önce alttan alırlar. Mustafa; “ Ormancı geç otur. Sarhoşsun, otur yerine adam gibi konuş” der. Ormancı, bunun üzerine oyunu tekrar bozar ve “Ben bekçiyi istiyorum, yangına adam istiyorum, sen oturup dama oynuyorsun” der. Bu kargaşa sırasında, Mustafa, Ormancı’ya tokat atar. İri yarı adamdan yediği tokatla Ormancı sendeler ve yıkılır. Araya girerler ve ayırırlar. Ormancı, dışarı çıkarıldığında kamasını eline alır ve tekrar girer. Mustafa’ya küfreder. Mustafa da onun üstüne yürür. Bu sırada Ormancı, Mustafa’yı kolundan yaralar ve dışarı kaçar. Mustafa, acıyla elini tutarken, diğer eliyle de tabancasını çıkarır. Muhtar Tevfik, Mustafa’yı engellemek isterken tabancadan çıkan kurşunlardan birine hedef olur ve yaralanır. Hastaneye gece yarısı götürülebilir. Muğla Devler Hastanesi’nde ertesi gün ölür.
Mustafa olay sonrası dört yıla yakın cezaevinde kalır. Ormancı Mehmet İn’in görev yeri değiştirilir. Muhtar Tevfik’in ölümünden sonra, karısı Pembe ve çocukları köyde yalnız kalırlar. Soğanoğulları daha sonra köyden ayrılır.
Olay sonrası Pisili Kemancı Tahir Usta tarafından, türkü yakılarak söylenmeye başlanmıştır. Milaslı Radyo Sanatçımız Nazmi Yükselen de türküyü İstanbul radyosunda okuyarak TRT arşivlerine kazandırmıştır. Ancak bu türkü TRT kayıtlarına hem sözlerindeki, “Gevenes yerine Gireniz Köyünün adı” geçirilerek, hem de türkünün adı yerine “Çıktım Belen Kahvesi’ne” biçiminde girerek yanlışlıklar yapılmıştır.
Belen Kahvesi, Muğla Valiliği tarafından 2005 yılında restore edilerek hizmete açılmıştır.
Olayın detayları konusunda Birinci dereceden kaynak Kişi Mustafa Şahbudak ve olayın birinci dereceden görgü şahitlerinin anlatımlarını dinleyerek, köyü terk eden yine birinci dereceden tanıklara ulaşarak dinleyen, onların konuştuklarını kayıt altına alan, Muhtar Tevfik ve olaya uzak yakın ilgisi olan insanların fotoğraflarıyla birlikte belgelendiren Araştırmacı Yazar H. İlker ALTINSOY, “ ORMANCI” adlı eserini 2005 yılında belgesel roman türünde yayınlamıştır. Ayrıca Mahalli Sanatçı İbrahim Ethem YAĞCI ile birlikte Belgesel çekimler yaparak Kanal-F’de yayınlanmıştır.
Bilgi Kaynak: Muğla Türküleri. Muğla Ticaret Odası Kültür Yayınları I. Özümüz, Sözümüz, Sazımız Kitabı. s:270-272
Türkü Sözleri: ORMANCI TÜRKÜSÜ
ÇIKTIM BELEN GAYFESİNE BAKTIM OVAYA
BAY MUSTAFA ÇAĞIRDIDA DAMOYNAMAYA
ORMANCI DA GELİR GELMEZ YIKAR MASAYA
LAF ANLAMAZ ORMANCI ÇEKMİŞ KAFAYA
AMAN ORMANCI YAKTIN ORMANCI
KÖYÜMÜZE GETİRDİN YOKTAN BİR ACI
(KÖYÜMÜZE BIRAKTIN DERİN BİR ACI)
GEVENES’İN ORTASINDA DEĞİRMEN DÖNER
DEĞİRMENİN DAŞLARI DAĞINDAN ENER
ORMANCI’YA ATILAN GURŞUN TEFİĞ’E DEĞER
TEFİĞ’İMİN FERYADI DA YÜREKLERİ DELER
BAĞLANTI:
GEVENES’İN SULARI DA HOŞTUR İÇMEYE
İÇİNDE DE KÖPRÜSÜ VAR GELİP GEÇMEYE
TEFİĞ’İMİ HURDULAR DA HİÇ Mİ HİÇİNE
YAZIK ETTİN ORMANCI DA KÖYÜN İKİ GENCİNE
GEVENES’İN SULARI DA HOŞTUR İÇMEYE
İÇİNDE DE KÖPRÜSÜ VAR GELİP GEÇMEYE
TEFİĞ’İMİ HURDULAR DA HİÇ Mİ HİÇİNE
YAZIK ETTİN ORMANCI DA KÖYÜN İKİ GENCİNE
Türkü Yöresi: Muğla
Kaynak: www.ibrahimethemyagci.com
Not : Bu sayfada hata varsa, lütfen bize bildiriniz. [ E-Posta ]